Aditz laguntzaileak ulertzeko eta nola desberdintzeko bideo berria!
Bideo honekin aditz laguntzaile bakoitza noiz erabili behar duzun ulertuko duzu behingoz!
Euskara ikasteko bloga.
Aditz laguntzaileak ulertzeko eta nola desberdintzeko bideo berria!
Bideo honekin aditz laguntzaile bakoitza noiz erabili behar duzun ulertuko duzu behingoz!
Gela edo ikasgelako hiztegia (Vocabulario de la clase)
Gela (ikasgela) aula
IZAN ADITZA (verbo SER) También será auxiliar de muchos verbos intransitivos. Y los pronombres personales.
NI NAIZ
| NI | yo |
| ZU | tú |
| HURA | ella, él |
| GU | nosotras, nosotros |
| ZUEK | vosotras, vosotros |
| HAIEK | ellas, ellos |
Ni ez naiz … –> yo no soy …
Zu ez zara … –> Tú no eres
AGURRAK (Saludos)
Vamos a empezar por aprender los saludos.
Hasierako agurrak: (saludos de empiece de conversación)
Bukaerako agurrak: (saludos de despedida)
Eskatzeko edo eskertzeko: (para pedir o agradecer)
Ariketak:
Irakurriaren ulermena. Euskal dantzariak
Abesti baten letran zati batzuk kendu ditugu eta zuk abestia entzuten duzun bitartean hutsuneak bete behar dituzu. Vamos a rellenar los huecos en la letra de una canción mientras la escuchamos.
Ken Zazpi. Ilargia
Itoiz Lau teilatu
Huntza Aldapan gora
ETS Aukera berriak
Autobus magikoa Denbora
Itoiz Hegal egiten (txantxangorria)
Exkixu. Loretxoa
Latzen Laztana
Korrika24ko abestia KORRIKA
Para practicar el auxiliar NOR-NORI vamos a trabajar el verbo Gustatu (gustar) y vamos a intentar hacer frases diciendo qué o quién le gusta a alguien.
NORI — A quién (niri, zuri, hari, guri, zuei, haiei), izena+(R)I
Ejemplos: Mariangeli, Jhoan Davidi (cuando el nombre termina en consonante se pone solo una -i); Cristinari, Garaziri, Mosiri (cuando el nombre termina en vocal se pone -ri).
ZER/NOR –que o quien gusta. Una cosa, una acción o una persona.
Después pondremos el verbo: «gustatzen», pero tendremos en cuenta el NORI (a quien) para elegir el auxiliar.
NIRI—-ZAIT
ZURI — ZAIZU
HARI –ZAIO
GURI –ZAIGU
ZUEI–ZAIZUE
HAIE – ZAIE
Ejemplos: Sarari Euskara gustatzen zaio; Mosiri solomoa gustatzen zaio; Zuei nire eskola gustatzen zaizue; Aylexkari mutil hori gustatzen zaio. Neskei Mattias gustatzen zaie.
Después haremos preguntas, del mismo modo si solo buscamos la respuesta SÍ/NO. Ejemplo: Sarari Euskara gustatzen zaio? Bai…/ Ez…
También podremos hacer preguntas directas, tipo:
¿A quién le gusta …? Nori gustatzen zaio igeriketa?
o al revés ¿Qué/quién le gusta a…? Arianari nor/zer gustatzen zaio?
Y, por último, lo más difícil, haremos negaciones:
Niri ez zait mutil hori gustatzen — A mí no me gusta ese chico
Para hacer las oraciones negativas es muy importante poner el EZ delante del auxiliar del verbo, es decir: EZ zait… Ez zaio….
Ejemplos: Cristinari ez zaio ikastea gustatzen.
ARIKETA: NORI ; nor-nori ; nor-nori2 ; nor-nori/zutabeak
Eta orain aditz transitiboak ikusten hasiko gara. Ahora empezaremos a ver los verbos transitivos.
Ahora tendremos un Sujeto (transitivo) y un complemento directo. Cuando hacemos algo, ese algo es el CD, cuando compramos, compramos algo, cuando traemos, lo que traemos es el CD.
Un sujeto transitivo se diferencia del sujeto normal en el caso de declinación. El sujeto transitivo es NORK y el normal es NOR, por lo que la declinación es diferente: singular -AK, plural -EK, mugagabea -K. Los pronombres personales en NORK son:
NIK
ZUK
HARK
GUK
ZUEK
HAIEK
Empezaremos a conjugar verbos transitivos con un CD singular.
NIK gauza bat –> dut
ZUK gauza bat –> duzu
HARK gauza bat –> du
GUK gauza bat –> dugu
ZUEK gauza bat –> duzue
HAIEK gauza bat –> dute
Y trabajaremos algunos verbos transitivos que ya debéis empezar a estudiar:
ekarri (traer); eraman (llevar), erosi (comprar); saldu (vender); tener (eduki); ikasi (estudiar).
Lehentxoago EKARRI Lehentxoago ERAMAN geroa EKARRI geroa ERAMAN
NOR-NORI LAGUNTZAILEA. AUXILIAR NOR-NORI
Vamos a empezar a practicar el auxiliar NOR-NORI, para ello, debemos entender cuándo y para qué se utiliza.
Primero, lo usaremos con verbos intransitivos, es decir, verbos que no llevan complemento directo.
Segundo, tenemos que tener en cuenta que el NOR es el sujeto (de un verbo intransitivo) y el NORI es el complemento indirecto, es decir, a quién le pasa algo, a quién le llega, a quién le gusta…
Ahora veremos la declinación del NORI. En singular -ari, en plural -ei. Por ejemplo: a la chica: neskari; a las chicas: neskei.
Con los pronombres personales:
ni –> niri (a mí)
zu –> zuri ( a ti)
hura –> hari (a él, a ella, a ello)
gu –> guri (a nosotros, a nosotras)
zuek –> zuei ( a vosotros, a vosotras)
haiek –> haiei (a ellos, a ellas)
Ahora veremos como se forma este auxiliar del verbo, solamente con la tercera persona, ya sea del singular como del plural. Así:
Una cosa a mí –> hura niri –> ZAIT
Una cosa a ti –> hura zuri –> ZAIZU
Una cosa a él/ella/ello –> hura hari –> ZAIO
Una cosa a nosotros/nosotras –> hura guri –> ZAIGU
Una cosa a vosotros/vosotras –> hura zuei –> ZAIZUE
Una cosa a ellos/ellas –> hura niri –> ZAIE
VARIAS COSAS
Varias cosas a mí –> hura niri –> ZAZKIT
Varias cosas a ti –> hura zuri –> ZAIZKIZU
Varias cosas a él/ella/ello –> hura hari –> ZAIZKIO
Varias cosas a nosotros/nosotras –> hura guri –> ZAIZKIGU
Varias cosas a vosotros/vosotras –> hura zuei –> ZAIZKIZUE
Varias cosas a ellos/ellas –> hura niri –> ZAIZKIE

ARIKETAK: NOR kasua NORI kasua NOR eta NORI kasuak
Egitura berezia daukaten aditz konposatuak dira: <izena + izan (ukan) / egin/ eman / hartu>. Orokorrean bereizi idazten dira:
– behar izan, nahi izan, ahal izan, ezin izan, uste izan, maite izan, damu izan, merezi izan, balio izan, inporta izan, higuin izan, ezagun izan, hotz izan, bero izan…
– negar egin (eragin), barre egin (eragin), leher egin (eragin), lo egin, alde egin, hitz egin, eztul egin, berba egin, jauzi egin, ihes egin, lan egin…
– adore eman, aholku eman, alto eman, berri eman, min eman, hitz eman, okasio eman, bide eman, esku eman, amore eman, pa eman, su eman, musu eman…
– atseden hartu, atsegin hartu, bihotz hartu, damu hartu, gustu hartu, min hartu, kontu hartu, preso hartu, esku hartu, parte hartu, lo hartu…
Lehengo taldean dauden batzuk oso bereziak dira eta horietan geldituko gara apur batean:
behar (izan), nahi (izan), ahal (izan), ezin (izan), bizi (izan)…
Aditz hauek guztiz desberdinak dira, batez ere, denborak nola egiten dituzten pentsatzen badugu (aspektua).
ARIKETAK: Aditz-lokuzioak Aspektua